Wāhanga 4 W6

 Tāmaki paenga hira 

auckland war memorial museum

Ko tēnei wiki kua huitahi mātou ki te Tāmaki Paenga Hira kia whakarongo ki te kōrero o Mātua Ma'ara

Ko wai mātou? e ai ki te kōreo i ngā wā o mua, ā, 5000 tau i mua, kua haere atu ō mātou tūpuna, ko ngā tangata Lapita mai i a Taiwana ki ētahi atu wāhi o Te Moana-nui-ā-kiwa. I whakamahia ngā whetū, ngā manu me ngā rāpihi o te moana e rātou ki te āmio i te moana. 

I te tau 2011 i rapua tētahi waka e te kaipāmu ki roto i te awa, ko Anaweka nō reira i huaina e rātou taua waka, ko Anaweka. E ai ki te kōrero ko te pakeke o taua waka, ko 800-1000 ngā tau...tino tāwhito tērā.

Tēnā koe Mātua Mā'ara mō tō wā me āu mātauranga e pā ana ki te nekehanga o tā tātou tūpuna i ngā wā onomata.

"He moana pukepuke e ekengia e te waka"

Wāhanga 4 W5

 Ko te manu e kai ana te miro, nōna te ngāhere

Ko tēnei wiki kua ako mātou me pēhea te tuhi he pānui mō tētahi kaupapa hirahira. Tuatahi i whāi mātou i te tauria mai te pukapuka He Tuhinga Pānui.

Tirohia ngā mahi o tētahi whānau....tino kaha ēnei kōtira mā ki te ako...

He pānui mō te rā kihirimete tēnei.

Ka āhei koe te kite i ngā mahi mō te rā.

Ko ngā mahi mō te rā huritau.

He pānui tēnei mō tētahi rā huritau.

He poho kēreru ahau mō tēnei kōtiro. Ko te pōtiki ia o te akomanga. Kei te whakaharatua ia ki te tuhi i ngā pū.

 Ko te manu e kai ana te marautanga, nōna te ao.

Wāhanga 4 W4

 

Ia te wā, ka rongo au i aku tauira e kōrero ana i ā rātou pepeha, Aue!!

Ka kite koe i taku menemene e whātoro atu ana mai i tētahi taha o te ruma ki tērā atu taha. Ka tū whakahīhī au, tino poho kēreru ahau kia rongo i a rātou.

Nō reira koutou mā, anei te pepeha o Nevaeh...

Tēnā koutou ko te whānau o Nevaeh mō ō koutou āwhina i a ia ki te ako, ki te mau ā-hinengaro i ngā kupu hohonu.

Ka taea e koe e ko te tū kaha, kei a koe ōu tūpuna e tū ana ki tō taha, kāhore ko koe anake....

Wāhanga 4 W3

Tēna koe e te whare tāonga o tēnā o tēnā...

Ko tā mātou honore kia riro i ngā pukenga o matua Gabriel. Nāna ngā kōrero o tēnā o tēnā i tohatoha ki a mātou. I rongo mātou i te kōrero e pā ana ki ngā tae whero, pango me mā, ā, ko te take i whakamahia ērā tae e ō tātou tīpuna ki runga i te kōwhaiwhai. I kōrero hoki ia e pā ana ki ā tātou tīpuna rauemi, i whakamahia e rātou ki te hanga i ērā tae. Ko tētahi atu kaupapa kua ako mātou, ko ngā ingoa o tērā o tērā hoahoa o te kōwhaiwhai, arā; ko te manawa, te mango pare me te koru. Kei tū atu ki tērā kua ako mātou i te tikanga o te whakataukī nei,

'Kei mate wheke kia mate Ururoa!!'

Ko te kaupapa o tēnei akoranga, ko te whare tupuna o te marae....

kia mā te marae, hurihia te pōhatu; whai iho mā te ahi kā ki te marae

Mead, H., & Grove, N (2017) Ngā Pēpeha a ngā Tīpuna (pg 214). Wellington, New Zealand: Victoria University Press

Wāhanga 4 W2

Ka taea te hono tēnei whakataukī ki tō akoranga...

He aha ai? Nā te mea, ahakoa te aha, ahakoa ki hea, mehemea kei te arotahi koe ki runga i tō akoranga, ā, ka puta te momoho ki a koe.

Ko tētahi whāinga mō tātou ki tēnei tau ki te ako i tā tātou pepeha...I hanga ahau i ngā mahi ā-ringa kia āhei ai te akomanga te whakamahi ki te āwhina i a rātou ki te maumahara ngā kupu, te maumahara ngā ingoa o ō rātou maunga, ō rātou awa, ō rātou waka, ā, ērā whāinga o te pepeha.

Anei tētahi kōtiro koi, mai i tana manawanui ki te whakaharatau, mai i te tautoko o tana whānau, kua tūtuki pai ia i tana mahi...

Ka wani kē Winter...

'Mai i te kōpae ki te urupa, tātou ako tonu ai'

Wāhanga 3 W7

 Tōku Pepeha

Ko tā mātou kaupapa ki tēnei wāhanga o te tau, ko te 'Ahurea Tuakiri". Nō reira kei ta ako mātou ki te whakahua tika i tā mātou pepeha. He mahi uaua tēnei ki te maumahara ngā ingoa o te maunga, te waka, te moana, ā, ērā mea o te pepeha. Heoi mehemea ka whakaharatau mātou ia rā, ka tīmata mātou kia kite i te hua o tā mātou mahi...

Ko tētahi rautaki pai ki te whakamahi, i a koe e kōrero ana. me rekoata koe i tērā. 

Mātakitakihia te mahi o tētahi tauira e whakaharatau ana ki roto i tōna kāinga...

Ngā mihi ki a koe e tama mō tō mahi.

"Kia mau ki ō tikanga me te reo Māori, koinei rā tō tūranga teitei e"

Mead, H., & Grove, N (2017) Ngā Pēpeha a ngā Tīpuna (pg 214). Wellington, New Zealand: Victoria University Press